Litva — Baltik dənizi sahilində yerləşən, Latviya, Belarus, Polşa və Rusiyanın Kalininqrad ekslavı ilə həmsərhəd olan, üç Baltikyanı respublikadan əraziyə görə ən böyüyüdür. Ölkənin tarixi orta əsrlərdə Avropanın ən nəhəng dövlətlərindən birinin mərkəzi olması ilə seçilir — bu tarixi irs müasir Litvanın milli özünüdərkinə dərin təsir göstərir.
Böyük Litva Knyazlığı irsi
XIV-XVI əsrlərdə Litva Böyük Knyazlığı Baltikdən Qara dənizə qədər uzanan geniş ərazini əhatə edən Avropanın ən böyük dövlətlərindən biri idi. Polşa ilə ittifaq — Reç Pospolita — regional gücün əsasını təşkil etmişdir. Bu imperiya keçmişi Litva milli kimliyinin əsas komponentlərindən birini formalaşdırır, kiçik müasir dövlətin böyük tarixi irs daşıyıcısı olması hissini gücləndirir.
Sovet işğalı və müstəqilliyin bərpası
Litva 1918-ci ildə müstəqillik qazanmış, lakin 1940-cı ildə Molotov-Ribbentrop paktının nəticəsi olaraq SSRİ-nin tərkibinə məcburi daxil edilmişdir. Sovet işğalı kütləvi deportasiyalar və partizan müqaviməti ilə müşayiət olunmuşdur — litva "meşə qardaşları" hərəkatı sovet hakimiyyətinə qarşı onilliklərlə davam edən silahlı müqavimət göstərmişdir. Litva 1990-cı ildə SSRİ-dən müstəqilliyini elan edən ilk sovet respublikası olmuşdur — bu addım sonrakı Baltik dövlətlərinin müstəqillik prosesinə güclü təkan vermişdir.
NATO və Aİ üzvlüyü
Litva 2004-cü ildə NATO və Avropa İttifaqına qoşulmuşdur. Ölkənin Kalininqrad ekslavı ilə həmsərhəd olması və Belarus vasitəsilə Rusiya təsirinə açıq mövqeyi onu NATO-nun şərq cinahının strateji baxımdan ən həssas ölkələrindən birinə çevirir. Süvalki dəhlizi — Litvanı Polşadan ayıran dar ərazi zolağı — regional təhlükəsizlik strategiyasının kritik nöqtəsi kimi qiymətləndirilir, belə ki, bu zolağın nəzarətdən çıxması Baltik dövlətlərini NATO-nun qalan hissəsindən izolyasiyaya sala bilər.
2022-ci ildən sonrakı mövqe
Litva Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra Kiyevə sərt dəstəyin ön sıralarında yer almış Avropa dövlətlərindən biri olmuşdur. Ölkə Belarus rejiminə qarşı da sərt mövqe nümayiş etdirir, Belarus müxalifətinə sığınacaq verir və Lukaşenko hökumətinə qarşı sanksiyaları dəstəkləyir. Bu mövqe Litvanı Baltik regionunda Rusiya təsirinə qarşı ən fəal müqavimət göstərən dövlətlərdən birinə çevirir.