Mixeil Saakaşvili: Gürcüstanın keçmiş Prezidenti

Mixeil Saakaşvili 1967-ci il dekabrın 21-də Tbilisidə anadan olub. Gürcüstanın üçüncü prezidenti olan Saakaşvili ölkənin postsovet siyasi tarixinin ən dramatik simalarından biridir — onun karyerası inqilabçı islahatçıdan sürgündə olan siyasi xadimə, sonra isə ölkəsində məhbus statusuna qədər uzanan yolu təmsil edir.

Qızılgül inqilabı

2003-cü ildə Saakaşvili "Qızılgül inqilabı" adlanan qanabaxmayan kütləvi etirazlara rəhbərlik edərək prezident Eduard Şevardnadzenin istefasına nail olmuşdur. Bu inqilab postsovet məkanında "rəngli inqilablar" seriyasının ilki sayılır və sonrakı Ukrayna və Qırğızıstandakı bənzər hərəkatlara ilham vermişdir.

Prezidentlik dövrü

2004-2013-cü illər arasında Saakaşvili Gürcüstan prezidenti olmuşdur. Onun hakimiyyəti kəskin antikorrupsiya islahatları, dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması və Qərbə meyilli xarici siyasət kursu ilə seçilmişdir — bu islahatlar beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən müsbət qiymətləndirilmiş, Gürcüstanı postsovet islahatlarının nümunə göstərilən dövlətlərindən birinə çevirmişdir.

2008-ci il müharibəsi

Saakaşvilinin prezidentliyinin ən mübahisəli epizodu 2008-ci ilin avqustunda Rusiya ilə baş vermiş beş günlük müharibədir — Cənubi Osetiya ətrafındakı gərginlik açıq hərbi qarşıdurmaya çevrilmişdir. Rusiya qoşunları Gürcüstan ərazisinin əhəmiyyətli hissəsinə daxil olmuş, müharibə Gürcüstanın Cənubi Osetiya və Abxaziya üzərindəki nəzarətini faktiki olaraq itirməsi ilə nəticələnmişdir.

Ukraynadakı fəaliyyəti və həbs

Hakimiyyətdən getdikdən sonra Saakaşvili Ukraynaya köçmüş, orada Odessa vilayətinin qubernatoru vəzifəsində çalışmış və gürcü siyasi elitası ilə kəskin qarşıdurma yaşamışdır. 2021-ci ildə gizli şəkildə Gürcüstana qayıtdıqdan sonra dərhal həbs edilmişdir — o, ölkəsində əvvəllər ona qarşı qaldırılmış bir sıra cinayət ittihamları üzrə mühakimə olunmuşdur. Onun tərəfdarları bu prosesi siyasi təqib kimi qiymətləndirir, hökumət isə qanuni ədalət mühakiməsi kimi təqdim edir. Saakaşvili həbsxanada olduğu müddətdə səhhəti ilə bağlı ciddi narahatlıqlar dəfələrlə beynəlxalq diqqəti cəlb etmişdir.