Qaziantep: Cənub-Şərqi Anadolunun sənaye şəhəri

Qaziantep (Türkiyədə Gaziantep, gündəlik dildə "Antep") Türkiyənin cənub-şərqində yerləşən, ölkənin ən böyük şəhərlərindən biridir. Şəhər Türkiyədə "mətbəxin paytaxtı" kimi tanınır və UNESCO-nun Yaradıcı Şəhərlər Şəbəkəsində qastronomiya sahəsini təmsil edir. Qazianteplə yanaşı Hatay və Şanlıurfa da bu şəbəkəyə daxildir.

Qastronomiya irsi

Qaziantepin tarixi və mədəni zənginliyi mətbəxdə də əks olunur. Şəhər fıstığı ilə məşhurdur. Türkiyədə fıstıq "Antep fıstığı" adlanır, çünki ölkənin fıstıq istehsalının 80 faizindən çoxu Qaziantep və Şanlıurfanın payına düşür. Fıstıq paxlava, künefe, katmer və digər şirniyyatlarda geniş istifadə olunur. Yerli xörəklər arasında ərəb köftəsi, kabaklama, ekşili taraklıq, firik plovu və zərdəli südlaç var. Şəhərdə fıstığın heykəli də ucaldılıb.

2023-cü il zəlzələsi

2023-cü il fevralın 6-da gecə saatlarında baş verən, gücü 7,8 olan zəlzələ Türkiyə və Suriyada 45 mindən çox insanın həyatına son qoydu və bölgədəki binaları dağıtdı. Qaziantepdə tarixi abidələr, o cümlədən qala zərər gördü. Şəhərin ən qədim paxlava evlərindən biri olan "İmam Çağdaş" doxsan illik fəaliyyəti ərzində ilk dəfə paxlava bişirməyi dayandırdı və sonradan bərpa etdi. Akademik araşdırmalar zəlzələnin qastronomiya turizminə mənfi təsirini araşdırıb və qeyd edib ki, bu sahə gələcəkdə şəhər üçün turizm resursu kimi istifadə oluna bilər.

2026-cı il

2026-cı ildə "Türk Mətbəxi Həftəsi" çərçivəsində Qazianteplə "Qastrodiplomatiya: Süfrə və İrs" proqramı keçirilib. Qaziantep valisi Kemal Çeber şəhərin qastronomiya sahəsində Türkiyənin ən güclü şəhərlərindən biri olduğunu bildirib. Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədr vəkili Feray Yılmaz şəhəri mədəniyyət, incəsənət və qastronomiya sahəsində daha güclü marka şəhərə çevirmək hədəfini açıqlayıb. Turizm bloqlarında yazıldığına görə, "Antep işi" adlanan çəkmə iplik naxışı 2026-cı ildə UNESCO-nun Qeyri-maddi Mədəni İrs siyahısına daxil edilib. Bu məlumat rəsmi UNESCO mənbəyində yoxlanılmalıdır.

Festivallar

2025-ci il sentyabrın 13-21-də Mədəniyyət Nazirliyi və Böyükşəhər Bələdiyyəsinin birgə təşkil etdiyi "GastroANTEP Mədəniyyət Yolu Festivalı" keçirilib. Vali Çeber festivalın regional inkişafa təsirini vurğulayıb və "artıq şəhərlər deyil, regionlar yarışır" demişdir.

Regional əhəmiyyəti

Qaziantep ticarət, sənaye və nəqliyyat baxımından Türkiyənin cənub-şərq bölgəsinin əsas mərkəzlərindən biridir. Şəhərin bərpası Kahramanmaraş və digər zəlzələ zonalarındakı geniş yenidənqurma proqramının tərkib hissəsidir.