SOCAR Midstream Operations MMC — BTC boru kəmərinin yeni əməliyyatçısı
"SOCAR Midstream Operations" MMC (SMO) — Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) törəmə müəssisəsi olub, 2015-ci ilin birinci rübündə yaradılmışdır. Şirkət Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və SOCAR prezidentinin rəhbərliyi altında ölkənin quru ərazidəki neft-qaz ixrac boru kəmərləri və qurğularındakı strateji səhmdarlıq və maraqlarını təmsil edir.
Əsas fəaliyyət istiqamətləri
SMO Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK), Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC), Trans-Anadolu Təbii Qaz Boru Kəməri (TANAP) və Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) üzrə səhmdar idarəçiliyini həyata keçirir. Şirkət CQBK-nin kommersiya operatoru statusunda çıxış edir, Qərb İstiqamətli İxrac Boru Kəməri (WREP) üzrə SOCAR-ın texniki məsləhətçisi rolunu oynayır və TANAP-ın kommersiya-texniki əməliyyat idarəçiliyinə nəzarət edir.
Qazaxıstan neftinin tranzitindəki rolu
2023-cü il martın 23-də SOCAR "Prezident Heydər Əliyev" tankeri vasitəsilə Qazaxıstanın Aktau limanından Bakıdakı Səngəçal terminalına Tengiz yatağından hasil edilmiş ilk neft partiyasını çatdıraraq BTC vasitəsilə Qazaxıstan neftinin tranzitinə başlamışdır. Bu, SOCAR və "KazMunayQaz" arasında imzalanan, illik 1,5 milyon ton neft tranziti nəzərdə tutan Baş Sazişə əsaslanır. 2023-cü ilin mayında isə Türkiyənin Ceyhan limanından ilk Qazaxıstan neft partiyası (83,2 min ton) "Alatau" tankerinə yüklənmişdir.
2026-cı il iyul — BTC operatorluğunun keçidi
2026-cı il iyulun 1-dən "BTC Co" şirkətinin elanına əsasən, Bakı-Tbilisi-Ceyhan ixrac neft boru kəmərinin operatorluğu "BP Exploration (Caspian Sea) Limited" şirkətindən SOCAR Midstream Operations-a keçmişdir. Keçid boru kəmərinin Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə ərazisindəki bütün hissələrini əhatə edir — bu, BTC-yə aid bütün fəaliyyətlərin idarə edilməsini, eləcə də həm BTC, həm CQBK sistemləri ilə bağlı ümumi əməliyyatların idarəçiliyini də özündə birləşdirir.
bp-nin davam edən rolu
Səngəçal terminalının operatorluğunda heç bir dəyişiklik olmamış, bp bu terminalın, Azəri-Çıraq-Günəşli və Şahdəniz yataqlarının, eləcə də digər Xəzər layihələrinin operatoru statusunu qorumaqdadır. bp bu keçidlə bağlı açıqlamasında BTC-nin uzun illər davam edən təhlükəsiz və səmərəli fəaliyyətinin icraçısı olmaqdan qürur duyduğunu, SOCAR-la tərəfdaşlığını davam etdirəcəyini bildirmişdir.
BTC-nin statistik göstəriciləri
1.768 kilometr uzunluğa malik BTC boru kəməri 2006-cı ildən bəri dünya bazarlarına 4,7 milyard barreldən (təxminən 630 milyon ton) artıq xam neft çatdırmışdır — kəmərin gündəlik ötürmə gücü bir milyon barreldir. BTC əsasən Azəri-Çıraq-Günəşli neftini və Şahdəniz kondensatını, eləcə də Qazaxıstan və Türkmənistandan olan digər Xəzər regional neftini daşıyır.