“Nuru Paşanın bağ evində...” | Xoyskinin nəvəsindən cümhuriyyətlə bağlı özəl açıqlamalar

1918-ci il mayın 28-də elan olunmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti 1920-ci il aprelin 28-də XI Qızıl Ordu tərəfindən süquta uğradıldıqdan sonra Sovet hakimiyyəti ‒ bolşeviklər milli hökumətin qurucularına, ziyalılara, hərbi və siyasi liderlərə qarşı sistemli repressiyalar həyata keçirdilər.

Azərbaycan sərhədlərini tərk edə bilənlər belə sonradan bu təqiblərdən canlarını qurtara bilmədilər.

Araşdırmalara görə, 1921-ci ildə İstanbulun yaxınlığında 7 böyük qaçqın düşərgəsi yerləşirdi. Həmin ilin ilk iki ayı ərzində bolşevik zülmündən qaçaraq İstanbula gələnlərin sayı 75 min nəfərə çatırdı.

Cümhuriyyətçilərin də bir qismi təqiblərdən canlarını qurtarmaq üçün Türkiyəyə mühacirət etdilər. Onlardan biri də Fətəli xan Xoyskinin qardaşı Hüseynqulu xan Xoyski və onun ailəsi idi.

Bu gün 88 yaşı olan Hüseynqulu xan Xoyskinin nəvəsi Kərim Məmmədzadə İstanbulda keçirdikləri Cümhuriyyət bayramlarını belə xatırlayır:

“Uşaq yaşlarımda Cümhuriyyət bayramını Nuru Paşanın bağ evində qeyd edirdik. Həmin gün əyləncələr olardı, yeməklər bişirilər, Gəncə paxlavası hazırlanardı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucuları ilə birlikdə 1945-1950-ci illərə qədər hər zaman Müstəqillik Gününü qeyd edirdik”.