Müstəqillik Günü - 28 May tarixi

Müstəqillik Günü — Azərbaycan Respublikasında hər il mayın 28-də qeyd edilən dövlət bayramıdır. Bu tarix ölkənin tarixindəki iki mühüm dönüş nöqtəsini — 1918-ci il Cümhuriyyət ideyasını və 1991-ci il müstəqilliyin bərpasını — eyni gündə özündə birləşdirir.

1918-ci il İstiqlal Bəyannaməsi

Tarixin başlanğıcı 1918-ci il mayın 28-nə, Tbilisidə Azərbaycan Milli Şurasının İstiqlal Bəyannaməsini qəbul etdiyi günə gedib çıxır. Həmin gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) elan olunmuş — bu, rəsmi mənbələrdə müsəlman Şərqində ilk parlamentli, dünyəvi və demokratik respublika kimi təqdim edilir. Milli Şuraya Məhəmməd Əmin Rəsulzadə rəhbərlik etmiş, ilk müvəqqəti hökumətin təşkili Fətəli xan Xoyskiyə tapşırılmışdır. Əlimərdan bəy Topçubaşov parlament diplomatiyasının, Həsən bəy Ağayev parlament rəhbərliyinin, Nəsib bəy Yusifbəyli isə hökumət və maarif siyasətinin əsas fiqurları olmuşlar.

AXC-nin nailiyyətləri

Qısa müddət ərzində Azərbaycanın ilk parlamenti, hökuməti yaradılmış, dövlət atributları təsis olunmuş, sərhədləri müəyyən edilmiş, milli ordu quruculuğu həyata keçirilmiş, ilk universitet təsis edilmiş, maarif milliləşdirilmişdir. Cümhuriyyətin beynəlxalq münasibətlər sisteminin subyekti kimi tanınması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. 1920-ci il aprelin 28-də bolşevik inqilabı ilə bu təcrübə dayandırılsa da, müstəqillik ideyası siyasi yaddaşdan silinməmişdir.

Ad dəyişikliyi

1990-cı ildən etibarən 28 May Azərbaycanda "Respublika Günü" kimi qeyd edilmişdir. 2021-ci il oktyabrın 15-də qəbul edilən "Müstəqillik Günü haqqında" Qanunla mayın 28-i "Müstəqillik Günü", oktyabrın 18-i isə "Müstəqilliyin Bərpası Günü" adlandırılmışdır. Qanunun rəsmi əsaslandırmasına görə, 1918-ci ildə müstəqillik elan olunmuş, 1991-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası AXC-nin varisi kimi həmin müstəqilliyi bərpa etmişdir — Milli Məclisin izahına görə, bu dəyişiklik tarixi mərhələlərin mahiyyət və məzmununa uyğun daha dəqiq ifadə olunması məqsədi daşıyır.

Qeyd olunma təcrübəsi

Bayram xaricdəki Azərbaycan səfirlikləri tərəfindən də qeyd edilir — 2026-cı il mayın 23-də Azərbaycanın Kanadadakı Səfirliyi və Azərbaycan Diasporuna Dəstək Fondunun birgə təşkilatçılığı ilə Ottavada qəbul mərasimi keçirilmişdir, tədbirdə Ottava, Monreal, Toronto, Hamilton, Vankuver və Kalqaridən diaspor nümayəndələri iştirak etmişlər.