Xancığazdan Şəkiyə uzanan köç yolu: sakinlər hansı çətinliklərlə üzləşdilər? - Baku TV

“Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri” layihəsi çərçivəsində Ermənistanda 1989-cu ilə qədər azərbaycanlıların yaşadığı Xancığaz (indiki Aznvadzor) kəndinin tarixi haqqında araşdırma dərc olunub.

Qeyd olunub ki, 1949-cu ildə Xancığaz kəndi əhalisinin bir hissəsi zorla Azərbaycanın Xanlar rayonuna, indiki Göygöl rayonuna köçürülüb. 1980-ci illərin sonlarında ermənilərin Qarabağa dair ərazi iddiaları və iki respublika arasında münasibətlərin gərginləşməsi nəticəsində azərbaycanlılar tamamilə Ermənistan SSR ərazisindən qovulublar. 1988-ci ildə kənddən qaçmağa və Ermənistandakı mal-mülklərini tərk etməyə məcbur olmuş azərbaycanlıların bir hissəsi Azərbaycanın Şəki rayonunda yerləşdirilib.

2021–2024-cü illərdə “Yoxa çıxmış sivilizasiya” kitabının hazırlanması çərçivəsində Ermənistan ərazisində, o cümlədən ucqar dağlıq bölgələrdə Azərbaycan irsinin müəyyən edilməsi və sənədləşdirilməsi üçün geniş sahə işləri aparılıb. Bu işlər zamanı kənddə bir hissəsinin salamat qaldığı onlarla məzar daşı olan azərbaycanlı qəbiristanlığı aşkar edilib. Salamat qalmış məzar daşları XX əsrə aiddir.

«Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri» – nadir elmi-tədqiqat işidir. Müasir Ermənistan ərazisində aparılan sahə tədqiqatları zamanı ilk dəfə olaraq, müasir azərbaycanlıların əcdadlarının vaxtilə məskunlaşdığı 600-ə yaxın kənd haqqında məlumat toplanmış və sistemləşdirilmişdir. Onların bəzilərində türk mədəni-tarixi irsinin fraqmentləri – qəbiristanlıqlar, pirlər, məscidlər qalmışdır.