#ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon)
ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) — "Müharibə Departamenti" adı ətrafında mübahisə
ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) ABŞ-ın silahlı qüvvələrinə rəhbərlik edən icra hakimiyyəti qurumudur. Nazir vəzifəsini Pit Heqset icra edir.
Tarixi
"Müharibə Departamenti" 1789-cu ildə Corc Vaşinqtonun dövründə yaradılıb. Bu ad 1947-ci ilədək saxlanılıb. Həmin il Trumen administrasiyası hərbi hava qüvvələrini və quru qoşunlarını ayıraraq onları müstəqil olan dəniz qüvvələri ilə birləşdirib və Müdafiə Nazirliyi yaradıb.
2025-ci il sərəncamı
Prezident Donald Tramp 2025-ci ilin sentyabr əvvəlində Müdafiə Nazirliyinin adının "Müharibə Departamenti" ilə əvəz edilməsi barədə icra sərəncamı imzalayıb. Tramp bunu ABŞ-ın "ən güclü orduya" malik olduğunu göstərən addım kimi təqdim edib, Heqset isə "biz təkcə müdafiə deyil, hücum da edirik" deyib. Sərəncamda "Müharibə Departamenti" və "Müharibə naziri" adlarının işlədilə "bilər", zəruri deyil və nazir üçün bu titulun "əlavə ikinci dərəcəli" olduğu göstərilib. Eyni zamanda sərəncamda qanunvericilikdəki Müdafiə Nazirliyinə istinadların qanunla dəyişdirilənə qədər hüquqi qüvvəsini saxladığı qeyd edilib. Pentaqonun internet ünvanı war.gov-a dəyişdirilib.
Hüquqi mübahisə
Rəsmi olaraq icra hakimiyyətinin departamentlərinin adını daimi dəyişmək üçün Konqresin qərarı lazımdır. Bəzi Demokrat qanunverici və şərhçilər Trampın sərəncamla bu addımı atmağa səlahiyyəti olmadığını bildirir. Administrasiya isə Konqresdən dəstək alacağını qeyd edib.
2026-cı il Konqres mərhələsi
2026-cı ilin aprelində Pentaqon rəsmən Konqresdən "Müharibə Departamenti" adını qanunla təsbit etməsini xahiş edib. Pentaqonun hesablamasına görə, yenidən adlandırma təxminən 52 milyon dollara başa gələcək və 1,15 trilyon dollarlıq müdafiə büdcəsi tələbinə "əhəmiyyətli təsir göstərməyəcək". Konqresin Büdcə İdarəsi (CBO) yanvar hesabatında xərcin 125 milyon dollara qədər ola biləcəyini qiymətləndirib. Nümayəndələr Palatasının Silahlı Qüvvələr Komitəsində respublikaçılar Ronni Ceksonun düzəlişini partiya xətti üzrə səsvermə ilə qəbul ediblər. Bu müddəa 2027-ci maliyyə ili üzrə Milli Müdafiə İcazə Aktının (NDAA, H.R. 8800) 1091-ci bölməsinə daxil edilib. Demokrat konqresmen Cons Larson iyunun 26-da bu bölməni çıxarmaq üçün düzəliş verdiyini elan edib və xərcləri tənqid edib. Müddəanın tam palatada və Senatda taleyi barədə məlumatı mənbələrdə tapmadım.
Büdcə və siyasi gündəm
Pentaqon öz fəaliyyətini ABŞ-ın İranla müharibəsinin fonunda aparır. Müdafiə xərcləri, silah istehsalının genişləndirilməsi və şəffaflıq məsələləri Konqresdə davamlı müzakirə mövzusudur. Bu qurumun hərbi əməliyyatları və Birgə Qərargah Rəislərinin rəhbərliyi barədə ayrıca mətnlərimiz var.