Cəbrayıl: Azərbaycanın cənub-qərb rayonu

Cəbrayıl — Azərbaycanın cənub-qərbində, Qarabağ regionunun cənub hissəsində, Araz çayı sahilində yerləşən rayondur. İran İslam Respublikası ilə həmsərhəd olan bu diyar münaqişədən əvvəlki dövrdə zəngin kənd təsərrüfatı potensialı və strateji coğrafi mövqeyi ilə seçilirdi.

Coğrafiyası və təbii şəraiti

Cəbrayıl rayonu Araz çayının vadisində, məhsuldar torpaqlar üzərində yerləşir. Bu təbii şərait tarixən əkinçilik və heyvandarlığın inkişafına şərait yaratmış, rayonu regionun mühüm aqrar mərkəzlərindən birinə çevirmişdir. Dağətəyi və düzənlik ərazilərin qovuşduğu landşaft rayona təbii müxtəliflik qazandırır.

İşğal illəri

1990-cı illərin əvvəlində baş vermiş silahlı münaqişə nəticəsində Cəbrayıl işğal altına düşmüşdür. Yerli əhali doğma yurdlarını məcburən tərk etmək məcburiyyətində qalmış, otuz ilə yaxın müddət ərzində rayonun kəndləri və infrastrukturu baxımsızlıq üzündən xarabalığa çevrilmişdir. Rayon mərkəzi olan Cəbrayıl şəhəri işğal dövründə demək olar ki, tamamilə dağıdılmışdır.

Azad edilmə

Cəbrayıl 2020-ci ilin payızında İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı azad edilən ilk rayonlardan biri olmuşdur. Onun azad edilməsi Araz çayı boyunca İranla sərhəddə Azərbaycanın nəzarətinin bərpası baxımından strateji əhəmiyyət daşımışdır.

Bərpa və gələcək

Bu gün Cəbrayıl rayonunda genişmiqyaslı bərpa işləri aparılır — yollar çəkilir, elektrik və su təchizatı sistemləri qurulur, dağıdılmış Cəbrayıl şəhəri sıfırdan yenidən inşa edilir. Rayonun münbit torpaqları və Araz çayına yaxınlığı gələcəkdə kənd təsərrüfatının inkişafı üçün mühüm potensial kimi görülür, bu da regionun "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsindəki əhəmiyyətini artırır.