Hüseyn Əmir Abdullahiyan - İranın keçmiş xarici işlər naziri (1964–2024)

Hüseyn Əmir Abdullahiyan 1964-cü il aprelin 23-də İranın Damğan şəhərində anadan olub, 2024-cü il mayın 19-da Şərqi Azərbaycan əyalətindəki Uzi yaxınlığında baş vermiş helikopter qəzasında 60 yaşında həlak olmuşdur. İran siyasətçisi və diplomatı olan Abdullahiyan 2021-2024-cü illər arasında ölkənin xarici işlər naziri vəzifəsini icra etmişdir.

Təhsili və erkən karyerası

Abdullahiyan Tehran Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər Məktəbini bitirmiş, elə həmin universitetdə magistr və doktorluq dərəcələrini almışdır. O, 1980-1988-ci illər İran-İraq müharibəsinə cəlb olunmamış, Xarici İşlər Nazirliyi kollecinə qəbul olaraq bakalavr dərəcəsi almışdır. 1992-1993-cü illərdə "Fars körfəzi Birinci Ofisi"ndə siyasi analitik kimi diplomatik korpusa qoşulmuşdur.

İraq və Bəhreyndəki diplomatik missiyaları

İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu (İİKK) ilə yaxın əlaqələri sayəsində Xarici İşlər Nazirliyində qeyri-adi sürətlə irəliləyən Abdullahiyan Tehran Universitetindən magistr dərəcəsi aldıqdan sonra otuz üç yaşında Bağdaddakı səfir müavini vəzifəsinə yüksəlmişdir. 2003-cü il ABŞ-ın İraq işğalı zamanı o, Xarici İşlər Nazirliyinin İraq məsələləri üzrə xüsusi köməkçisinin müavini olmuşdur. 2007-2010-cu illərdə prezident Mahmud Əhmədinejadın dövründə İranın Bəhreyndəki səfiri olmuşdur.

Ərəb və Afrika işləri üzrə nazir müavinliyi

2011-2016-cı illər arasında Abdullahiyan Ərəb və Afrika ölkələri üzrə xarici işlər nazirinin müavini olmuşdur. O, sonradan xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif ilə daxili siyasi fərqlər üzündən ayrılığa düşmüş, Zərifin təklif etdiyi Oman səfirliyini rədd etmişdir.

Xarici işlər nazirliyi

2021-ci il avqustun 25-də prezident İbrahim Raisi tərəfindən irəli sürülən Abdullahiyan İslam Məşvərət Məclisi tərəfindən təsdiqlənərək xarici işlər naziri olmuşdur. Qərb mediasında "hawkish" (şahin təbiətli) diplomat kimi tanınan Abdullahiyan İİKK-ya yaxınlığı ilə seçilmiş, özünü Yaxın Şərqdə bu qurumun diplomatik siması kimi təqdim etmişdir. O, 2022-ci ildə Mahsa Əminin ölümündən sonra ölkəni bürüyən kütləvi etirazlar zamanı hökumətin mövqeyini dəstəkləmişdir.

Ölümü

2024-cü il mayın 19-da Abdullahiyan prezident İbrahim Raisi ilə birgə səyahət etdiyi helikopterin qəzaya uğraması nəticəsində həlak olmuşdur. O, Rey şəhərindəki Şah Əbdüləzim ziyarətgahında dəfn edilmişdir. Vəzifəsini əvvəlcə Əli Bağıri Kani icra vəzifəsində, daha sonra isə Abbas Əraqçi davam etdirmişdir.