Pavel Durov — Telegram-ın yaradıcısı və qlobal kommunikasiyanın azadlıq simvolu

Pavel Durov — rus mühacir sahibkar, dünyanın ən böyük şifrələnmiş mesencerlərindən biri olan Telegram-ın həmqurucusu və baş icraçı direktorudur. Onun karyerası Rusiyanın ən böyük sosial şəbəkəsi VKontakte-nin yaradılmasından tutmuş, beynəlxalq hüquqi qarşıdurmalar və kripto-valyuta layihələrinə qədər müxtəlif mərhələləri əhatə edir.

Erkən karyera və VKontakte

Durov hələ Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin filologiya tələbəsi olarkən, 2006-cı ilin sentyabrında VKontakte-ni buraxmışdır — bu, faktiki olaraq Facebook-un kirill dilindəki analoqu idi. 2010-cu illərin əvvəlinə qədər VK yüz milyon istifadəçini keçərək Rusiya, Ukrayna, Belarus və Qazaxıstanda hakim sosial şəbəkəyə çevrilmişdir. Rusiya hakimiyyəti ilə münaqişədən sonra Durov VK üzərindəki nəzarətini itirmişdir.

Telegram-ın yaradılması

Durov qardaşı Nikolayla birlikdə Telegram-ı yaratmışdır — mesencer şifrələmə və istifadəçi məxfiliyinə vurğusu ilə tanınmışdır. Platforma bu gün bir milyarddan artıq aktiv istifadəçiyə malikdir. 2025-ci ilin martında Durov şirkətin əvvəlki ilin mənfəətinin 547 milyon dollar təşkil etdiyini açıqlamış, WhatsApp-ı "Telegram-ın ucuz təqlidi" adlandırmışdır.

Fransadakı həbsi

2024-cü il avqustun 24-də Durov Parisin Le-Burje hava limanında həbs edilmiş, Telegram-dakı moderasiya siyasəti ilə bağlı — o cümlədən uşaqların cinsi istismarı materialları və narkotik ticarəti ilə əlaqədar — on iki ittiham üzrə mühakimə olunmuşdur. O, məhkəmə nəzarəti altına alınmış, Fransanı tərk etməsi qadağan edilmişdir.

TON blokçeyni və 2026-cı il inkişafları

2026-cı ilin mayında Durov Telegram-ın TON şəbəkəsinin əsas idarəedici qüvvəsinə çevrildiyini elan etmiş, bu xəbərdən sonra Toncoin kriptovalyutası təxminən 36% bahalanmışdır. Elə həmin ilin iyulunda Rusiyanın FTX-i Durovu "terrorçuluğa yardım" ittihamı ilə beynəlxalq axtarış siyahısına salmış, iddiaya görə Telegram-ın Ukrayna xüsusi xidmətləri və ekstremist qruplaşmalar tərəfindən istifadə edilən kanalların bağlanmaması bu ittihamın əsasını təşkil etmişdir. Dubayda yaşayan, fransız və BƏƏ vətəndaşlığına malik Durov bu ittihamları Telegram-ı tam qadağan etmək üçün "uydurulmuş bəhanə" adlandırmışdır.