Qarabağ: Azərbaycanın qədim və strateji bölgəsi

Qarabağ — Azərbaycanın cənub-qərbində yerləşən tarixi-coğrafi region olub, Kiçik Qafqaz dağlarının ətəklərindən tutmuş Kür-Araz ovalığına qədər uzanan geniş ərazini əhatə edir. Zəngin torpaqları, sərvətli meşələri və mülayim iqlimi ilə bu torpaqlar qədimdən məskunlaşma üçün əlverişli məkan olmuşdur.

Tarixi kökləri

Qarabağ adı tarixən iki sözdən — türkcə "qara" və "bağ" sözlərindən əmələ gəlmişdir. Region Azərbaycan dövlətçiliyinin ayrılmaz hissəsi kimi əsrlər boyu mövcud olmuş, Qarabağ xanlığı isə XVIII əsrdə burada güclü siyasi qüvvəyə çevrilmişdir. Rus imperiyasının bölgəyə daxil olması ilə başlayan yeni dövr regionun inzibati quruluşunu dəyişsə də, əhalinin etnik tərkibini və mədəni kimliyini kökündən dəyişdirə bilməmişdir.

Münaqişə və işğal illəri

XX əsrin sonlarında baş verən silahlı münaqişə nəticəsində Qarabağın əhəmiyyətli hissəsi — o cümlədən yeddi ətraf rayon — işğal altına düşdü. Minlərlə azərbaycanlı öz doğma yurdlarını tərk etməyə məcbur oldu, bölgənin infrastrukturu isə onilliklər ərzində xaraba qaldı. Bu məcburi köçkünlük Azərbaycan tarixinin ən ağır humanitar faciələrindən birinə çevrildi.

2020-ci il — dönüş nöqtəsi

2020-ci ilin payızında keçirilən İkinci Qarabağ müharibəsi ərazilərinin azad edilməsi ilə nəticələndi. Müasir hərbi texnologiyaların — xüsusilə pilotsuz uçuş aparatlarının — tətbiqi ilə aparılan əməliyyatlar dünya hərb tarixçilərinin diqqətini cəlb etdi. 2023-cü ilin sentyabrında isə antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan bütün ərazilər üzərində tam nəzarəti bərpa etdi.

Bərpa və yenidənqurma

Bu gün Qarabağda geniş miqyaslı bərpa işləri aparılır. Yollar, enerji xətləri, yaşayış binaları, məktəblər və xəstəxanalar inşa edilir. Laçın, Füzuli, Şuşa və digər şəhərlərdə həyat yenidən canlanır. Qarabağ — onilliklər sükutundan sonra öz sahiblərinə qovuşan, yeni bir səhifə açan torpaqdır.