#Azərbaycan dili
Azərbaycan dili - Azərbaycan Respublikasının dövlət dili və türk dilləri ailəsinin nümayəndəsi
Azərbaycan dili Azərbaycan Respublikasının dövlət dilidir və türk dilləri ailəsinin oğuz qrupuna aiddir. Azərbaycanda əhalinin 94,8 faizini azərbaycanlılar təşkil edir (2019), ölkədə lezgi, talış, rus və digər dillər də işlənir. Azərbaycan dilində təxminən 10 milyon nəfər Azərbaycanda, daha çox sayda insan İranın şimalında və başqa ölkələrdə danışır. Bu rəqəmlər təxminidir.
Dövlət dili statusu
Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi mövqeyi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Rəsmi mənbələrdə qeyd olunur ki, hələ 1978-ci ildə, sovet dövründə, ideoloji qadağalar şəraitində Heydər Əliyev Azərbaycan dilinin Konstitusiyada dövlət dili kimi təsdiqinə nail olub. 2001-ci il iyunun 18-də o, “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” fərman imzalayıb. Fərmanda dilin dövlət dili kimi inkişaf etdirilməsi və qorunması önə çəkilib. Kiril əlifbasından latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına tam keçid də rəsmi tarixşünaslıqda Heydər Əliyevin adı ilə əlaqələndirilir.
Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü
2001-ci il avqustun 9-da Heydər Əliyev “Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Gününün təsis edilməsi haqqında” fərman imzalayıb, hər il avqustun 1-i bu gün kimi qeyd olunur. 2026-cı il avqustun 1-də tədbirlər və çıxışlar keçirilib. Rəsmi çıxışlarda Prezident İlham Əliyevin ana dilinin dövlət dili kimi geniş və maneəsiz işləkliyi üçün siyasi qətiyyət göstərdiyi və dilin nüfuzunun yalnız Azərbaycanda deyil, bütün türk dilləri arasında yüksəldiyi qeyd edilib.
Dövlət Dil Komissiyası
Dövlət Dil Komissiyası yanında Monitorinq Mərkəzinin fəaliyyəti ana dilinin bütün səviyyələrdə düzgün işlədilməsinə xidmət edir, ictimai və rəqəmsal məkanda dilin normalarına nəzarət edir. Rəsmi mənbələrdə Azərbaycan dilinin beynəlxalq konfranslarda, BMT kürsüsündə və rəqəmsal platformalarda işləndiyi qeyd olunur.
Beynəlxalq Ana Dili Günü
UNESCO 1999-cu ilin noyabrında Banqladeş səfirinin təşəbbüsü ilə fevralın 21-ni Beynəlxalq Ana Dili Günü elan edib, məqsəd dil və mədəni müxtəlifliyi təşviq etməkdir. 2026-cı il fevralın 21-də Azərbaycanda da bu gün ana dilinin milli kimliyin əsası olduğu mövzusunda tədbirlərlə qeyd edilib.
Dil və milli kimlik
Rəsmi şərhlərdə ana dilinin qorunması milli kimliyin və dövlətçiliyin qorunması kimi təqdim olunur. Azərbaycan dilinin ədəbi irsi Nəsimi, Füzuli və Şah İsmayıl Xətai kimi şəxsiyyətlərin adı ilə əlaqələndirilir.