Kazım Qəribabadi — İranın nüvə-hüquqi diplomatiyasının baş simalarından biri

Kazım Qəribabadi (fars dilində Kazem Gharibabadi) 1974-cü ildə anadan olub. İran diplomatı və hüquqşünası olan Qəribabadi 2024-cü ilin sentyabrından ölkənin Hüquqi və Beynəlxalq İşlər üzrə xarici işlər nazirinin müavini vəzifəsini icra edir. O, əvvəllər İranın hüquqi-diplomatik institutlarında, o cümlədən İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlarda əsas nümayəndə kimi çoxsaylı yüksək vəzifələr tutmuşdur.

BAEA yanında səfirliyi

2018-ci ilin iyulunda Qəribabadi Vyanadakı bir sıra beynəlxalq təşkilatlar, o cümlədən Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) yanında səfir və daimi nümayəndə təyin edilmişdir. 2021-ci ilin əvvəlində o, xarici işlər naziri Abbas Araqçini Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planının (JCPOA) bərpasına yönəlmiş Vyana danışıqlarına müşayiət etmişdir — bu cəhdlər dayandıqdan sonra o, Ali Rəhbər Ali Xameneinin veb saytına müsahibəsində Araqçinin danışdığı saziş layihəsini tənqid etmişdir.

Məhkəmə sistemindəki fəaliyyəti

2020-ci ilin oktyabrında bu vəzifədən ayrıldıqdan sonra Qəribabadi İran məhkəmə sistemində — o cümlədən vitse-prezident olaraq — müxtəlif yüksək vəzifələr tutmuş, Ali İnsan Hüquqları Şurasının katibi təyin edilmişdir.

2026-cı il diplomatik fəallığı

Qəribabadi 2026-cı il boyunca Pakistan vasitəçiliyi ilə aparılan ABŞ-İran danışıqları prosesində fəal iştirak etmişdir — iyunun 13-də Tehranda Rusiya və Çin səfirlərini qəbul edərək danışıqların son vəziyyətini müzakirə etmişdir. İyulun 18-də o, ABŞ-ın "öhdəliklərini pozduğunu" bildirərək İranın son razılaşma memorandumu üzrə öhdəliklərini dayandırdığını elan etmişdir. Avqustun 17-də Pekində Çinin xarici işlər nazirinin müavini Miao Deyu ilə görüşərək Körfəz vəziyyəti barədə məlumat vermişdir.

2026-cı il fevral — İsveçrədəki hüquqi iddia

2026-cı ilin fevral sonunda vəkillər İsveçrədə Qəribabadiyə qarşı universal yurisdiksiya iddiası qaldıraraq onu Mahsa Əmini etirazlarına qarşı İran hökumətinin yatırma əməliyyatları dövründə insanlığa qarşı cinayətlərdə ittiham etmiş, həbsini tələb etmişlər. Bu iddia hələ də hüquqi araşdırma mərhələsindədir və Qəribabadinin fərdi cinayət məsuliyyəti barədə yekun məhkəmə qərarı verilməmişdir.

Regional vasitəçilik səyləri

Aprelin əvvəlində Qəribabadi infrastruktur hücumlarının yalnız İranla məhdudlaşmayacağı barədə xəbərdarlıq etmişdir. Oman və İran Hörmüz boğazındakı gəmiçiliyin tənzimlənməsi üçün danışıqlara başlamış, İran Omanla birgə naviqasiya protokolu hazırlamışdır. Yanvarın 15-də Qazaxıstanın xarici işlər nazirinin müavini Alibek Bakayevlə görüşərək ikitərəfli əməkdaşlığı müzakirə etmişdir.