Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan: BƏƏ Prezidenti

Məhəmməd bin Zayed ibn Sultan Əl-Nəhyan 1961-ci il martın 11-də o vaxtlar Atəşkəs dövlətləri adlanan ərazinin Əl-Əyn şəhərində anadan olub. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) qurucusu və ilk prezidenti Şeyx Zeyd ibn Sultan Əl-Nəhayanın üçüncü oğlu olan Məhəmməd 2022-ci ilin mayından ölkənin üçüncü prezidenti və Əbu-Dabi əmiridir.

Hərbi karyerası

Məhəmməd BƏƏ ordusunda Əmir Qvardiyasında (indiki Prezident Qvardiyası) zabitdən Hərbi Hava Qüvvələrində pilota qədər bir sıra vəzifələrdə xidmət etmişdir. O, gənclik illərində atası tərəfindən başqa ad altında Mərakeşə oxumağa göndərilmiş, sonra BƏƏ-yə qayıdaraq Şarjada zabit hazırlığı kursunu keçmişdir.

Faktiki hakimiyyətə gəlişi

2004-cü il dekabrın 8-dən Əbu-Dabi Əmirliyinin İcraiyyə Şurasının sədri olan Məhəmməd əvvəlcə böyük qardaşı, BƏƏ-nin sabiq prezidenti Xəlifə ibn Zayed Əl-Nəhayanın müşaviri olmuşdur. Xəlifənin 2014-cü ildə insult keçirməsindən sonra Məhəmməd əsas qərarların qəbulunu öz üzərinə götürərək Əbu-Dabi əmirliyinin və bütövlükdə BƏƏ-nin faktiki hökmdarına çevrilmişdir — bu status ona 2019-cu ildə "The New York Times" tərəfindən dünyanın ən güclü ərəb hökmdarı adının verilməsinə səbəb olmuşdur.

Rəsmi prezidentliyə seçilməsi

2022-ci il mayın 13-də Xəlifə bin Zayed Al Nəhyan vəfat etdikdən bir gün sonra Federal Ali Şura Məhəmmədi BƏƏ-nin yeni prezidenti seçmişdir. 2023-cü ildə Kral İslam Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin reytinqinə görə o, dünyanın səkkizinci ən nüfuzlu müsəlmanı kimi tanınmışdır.

Regional siyasəti

Məhəmməd bin Zayedin dövründə BƏƏ ticarət, texnologiya və hərbi diplomatiya sahələrində regional güc mərkəzinə çevrilmişdir. O, atasının xarici işlərə qarışmama siyasətindən fərqli olaraq, daha fəal regional müdaxilə kursunu mənimsəmişdir — bu yanaşma bəzi müşahidəçilər tərəfindən təhlükəsizlik və inkişaf təşəbbüslərinin memarı kimi, digərləri tərəfindən isə tənqidi qiymətləndirilir.

Azərbaycanla əlaqələri

2026-cı il yanvarın 15-də Əbu-Dabidə Prezident İlham Əliyev ilə görüşən Məhəmməd bin Zayed BMT Təhlükəsizlik Şurasında Cənubi Qafqaz regionu ilə bağlı müzakirələrdə BƏƏ-nin Azərbaycana göstərdiyi dəstəyi vurğulamışdır. Fevralın əvvəlində iki ölkənin prezidentləri Əbu-Dabidə "Sülh Qalxanı — 2026" birgə əməliyyat-taktiki təlimini izləmişlər.