Tedros Adhanom Qebreyesus — Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının ilk afrikalı rəhbəri

Tedros Adhanom Qebreyesus 1965-ci il martın 3-də o dövr Efiopiyaya aid olan, hazırda Eritreyanın paytaxtı Asmara şəhərində anadan olub. Efiopiyalı bioloq və ictimai sağlamlıq mütəxəssisi olan Tedros 2017-ci ildən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru vəzifəsini icra edir — o, bu postu tutan ilk afrikalı şəxsdir.

Təhsili

Tedros 1986-cı ildə Asmara Universitetini biologiya ixtisası üzrə bitirmiş, 1992-ci ildə London Universitetindən infeksion xəstəliklərin immunologiyası üzrə magistr dərəcəsi almışdır. 2000-ci ildə Nottingem Universitetində Efiopiyanın Tiqray bölgəsində bəndlərin malyariyanın yayılmasına təsirini araşdıran dissertasiyası əsasında doktorluq dərəcəsi qazanmışdır.

Efiopiyadakı nazirlik dövrü

Tedros 2005-2012-ci illərdə Efiopiyanın səhiyyə naziri, 2012-2016-cı illərdə isə xarici işlər naziri olmuşdur. Səhiyyə naziri kimi o, ölkənin səhiyyə sisteminin hərtərəfli islahatına rəhbərlik etmiş — qırx min qadın səhiyyə işçisini ölkə üzrə yerləşdirən ibtidai səhiyyə proqramı vasitəsilə uşaq və ana ölüm hallarını 2000-ci il səviyyəsi ilə müqayisədə təxminən altmış faiz azaltmışdır. Xarici işlər naziri kimi o, Afrika Birliyinin 2013-2016-cı illər Qərbi Afrika Ebola epidemiyasına qarşı mübarizəsində fəal rol oynamışdır.

ÜST baş direktorluğuna seçilməsi

2017-ci ilin mayında Yetmişinci Ümumdünya Səhiyyə Assambleyasında Tedros bir neçə namizəd arasından seçilən ilk ÜST baş direktoru olmuşdur — 2022-ci ilin mayında isə ikinci beş illik müddətə yenidən seçilmişdir.

COVID-19 pandemiyası dövründəki rolu

Tedrosun rəhbərliyi Konqo Demokratik Respublikasındakı 2018-2020-ci illər Ebola epidemiyası və COVID-19 pandemiyası dövrü ilə xüsusi diqqət mərkəzində olmuşdur — o, şəffaflıq və beynəlxalq əməkdaşlığı təbliğ etmiş, eyni zamanda Çinə yumşaq yanaşmaqda ittiham edilmişdir. ABŞ prezidenti Donald Tramp pandemiya dövründə ÜST-ə maliyyələşdirməni dayandıraraq təşkilatı istintaqa cəlb edəcəyini bəyan etmişdir.

2026-cı ildəki fəaliyyəti

2026-cı ilin avqustunda Tedros Konqo Demokratik Respublikasına səfər edərək sürətlə genişlənən Ebola epidemiyasının tarixin ən ölümcül epidemiyalarından birinə çevrilmək üzrə olduğunu bildirmişdir — bu, onun davam edən qlobal səhiyyə böhranlarına şəxsən müdaxilə etmə üslubunun nümunəsidir.