Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti: ölkənin xüsusi xidmət orqanı

Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti (SBU) — Ukraynanın milli təhlükəsizlik, əks-kəşfiyyat və terrorla mübarizə fəaliyyətini həyata keçirən əsas kəşfiyyat qurumudur. Rusiya-Ukrayna müharibəsi dövründə SBU sırf daxili təhlükəsizlik funksiyasından geniş miqyaslı əks-kəşfiyyat və uzaqmənzilli zərbə əməliyyatları həyata keçirən qlobal brendə çevrilmişdir.

Vasili Malyukun rəhbərliyi

Vasili Malyuk 2022-ci il iyulundan 2023-cü ilin fevralına qədər müvəqqəti, sonra isə 2026-cı ilin yanvarına qədər daimi olaraq SBU-nun rəhbəri olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında SBU İlan Adasının azad edilməsi, Krım körpüsünə üç hücum və "Hörümçək toru" (Operation Spiderweb) əməliyyatı kimi yüksək profilli əməliyyatlar həyata keçirmişdir. Malyuk 2025-ci ilin mayında Ukrayna Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülmüşdür.

Rəhbərlik dəyişikliyi

2026-cı ilin yanvarında Prezident Zelenski geniş miqyaslı milli təhlükəsizlik kadr yenilənməsi çərçivəsində Malyuku vəzifədən azad etmişdir — bu qərar Zelenskinin sabiq aparat rəhbəri Andriy Yermaklə əlaqələndirilən daxili gərginliyin nəticəsi kimi qiymətləndirilmişdir. Malyuk SBU sistemində qalaraq Rusiyaya qarşı "dünya səviyyəli asimmetrik xüsusi əməliyyatlar"a rəhbərlik etməyi seçmişdir.

Yevgeni Xmaranın rəhbərliyi

Malyuku əvəz edən "Alfa" xüsusi təyinatlı dəstəsinin rəhbəri Yevgeni Xmara 2026-cı ilin yanvarından iyuluna qədər — altı aydan çox — SBU-nun müvəqqəti rəhbəri olmuşdur. SBU-nun məlumatına görə, Alfa döyüşçüləri min səkkiz yüzdən artıq tank daxil olmaqla, 5,5 milyard dollardan artıq dəyərində rus hərbi texnikasını məhv etmişdir.

Xmaranın müdafiə nazirliyinə keçidi

2026-cı ilin iyulunda Xmara SBU rəhbərliyindən ayrılaraq müdafiə naziri vəzifəsinə keçmişdir — bu, Mixaylo Fedorovun mübahisəli istefasından sonra baş vermişdir. Uğurlu ötürmə qaydalarına əsasən, Xmaranın böyük müavini Aleksandr Poklad SBU-nun müvəqqəti rəhbəri statusunu almışdır — Poklad korrupsiyaya qarşı fəallar tərəfindən siyasi işlərin uydurulması və Milli Antikorrupsiya Bürosuna (NABU) qarşı 2025-ci il hücumuna rəhbərlik etməkdə ittiham edilir.

Alfa qrupunun texnoloji transformasiyası

Xmara 2023-cü ilin aprelindən Alfa qrupuna rəhbərlik edərək bölməni dron müharibəsi texnologiyasına əsaslanan müasir hərbi qüvvəyə çevirmişdir — o, taktiki dərinlikdə gündə yüz düşmən əsgərini məhv etmək hədəfini qoyduğunu bildirmişdir. FPV dronlar, fiber-optik dronlar və uzaqmənzilli sistemlər bu strategiyanın əsas alətləri olmuşdur.

Struktur davamlılığı

SBU-nun ardıcıl rəhbərlik dəyişiklikləri — Malyukdan Xmaraya, Xmaradan Poklada — qurumun müharibə şəraitindəki əməliyyat davamlılığını qorumaq zərurəti ilə həyata keçirilmişdir, baxmayaraq ki, bu kadr dəyişiklikləri Ukrayna ictimaiyyətində və beynəlxalq müşahidəçilər arasında müəyyən narahatlıqlara səbəb olmuşdur.