#Yəhya Sinvar
Yəhya Sinvar — HƏMAS-ın Qəzza rəhbəri və siyasi büronun keçmiş sədri
Yəhya İbrahim Həsən Sinvar (ərəb. يحيى إبراهيم حسن السنوار, ingilis dilində Yahya Sinwar) — fələstinli siyasətçi və HƏMAS hərəkatının liderlərindən biridir. O, 2017-ci ildən 2024-cü ilədək HƏMAS-ın Qəzza zolağındakı rəhbəri, 2024-cü il avqustun 6-dan oktyabrın 16-dək isə hərəkatın siyasi büro sədri olub. İsrail, ABŞ, Aİ və bir sıra ölkələr HƏMAS-ı terror təşkilatı hesab edir, hərəkatın tərəfdarları isə onu fələstinlilərin müqavimət və siyasi təmsilçiliyi kimi təqdim edir.
Doğulması və erkən illəri
Sinvar 1962-ci il oktyabrın 29-da Qəzza zolağının cənubundakı Xan Yunis qaçqın düşərgəsində anadan olub. Ailəsi 1948-ci il müharibəsi zamanı Əşqələn (Əl-Məcdəl) ərazisindən çıxarılıb. Qəzzadakı İslam Universitetində ərəb dilini öyrənib. 1980-ci illərin sonunda HƏMAS-ın yaradılması dövründə hərəkata qoşulub və qısa zamanda sıralarda irəli çəkilib.
Həbs və azadlıq
HƏMAS-ın daxili təhlükəsizlik aparatı «Məcd»i təsis edənlərdən biri sayılır. 1988-ci ildə İsrail tərəfindən həbs edilib və İsrail məhkəməsi tərəfindən bir neçə nəfərin, o cümlədən İsrail ilə əməkdaşlıqda şübhəli bilinən fələstinlilərin öldürülməsində təqsirli bilinərək dörd ömürlük həbs cəzasına məhkum olunub. Təxminən 22–23 il həbsxanada qalıb. 2011-ci ildə İsrail əsgəri Gilad Şalitin azad edilməsi müqabilində təxminən 1 027 fələstinli məhbusun mübadiləsi çərçivəsində azadlığa çıxıb.
Rəhbərlik dövrü
Azad olduqdan sonra Qəzzaya qayıdıb və 2012-ci ildə HƏMAS-ın siyasi bürosuna seçilib. 2017-ci il fevralın 13-də İsmayıl Həniyyəni əvəz edərək hərəkatın Qəzzadakı rəhbəri olub (2021-ci ildə yenidən seçilib). 2024-cü il iyulun 31-də İsmayıl Həniyyənin Tehranda öldürülməsindən sonra avqustun 6-da HƏMAS-ın siyasi büro sədri seçilib. İsrail 2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın İsrailə hücumunun planlaşdırılmasında onu əsas məsul şəxs hesab edirdi, Qəzza zolağında ardınca başlayan müharibə on minlərlə insanın ölümünə və ağır humanitar böhrana səbəb olub. HƏMAS və tərəfdarları hücumu Fələstin xalqının müqavimətinin bir hissəsi kimi təqdim edir, İsrail və bir çox ölkələr isə onu terror aktı hesab edir.
Beynəlxalq cinayət məhkəməsi
2024-cü ilin mayında Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin prokuroru Sinvar, Məhəmməd Deyf və İsmayıl Həniyyə barəsində beynəlxalq cinayətlərə görə həbs orderlərinin verilməsini xahiş edib, HƏMAS bu ittihamları rədd edib.
Ölümü
2024-cü il oktyabrın 16-da Rəfahın Təl əs-Sultan rayonunda İsrail qüvvələri ilə toqquşma zamanı öldürülüb. İsrail ordusu bunu bir neçə gün sonra rəsmi olaraq təsdiq edib, HƏMAS ölümünü sonradan elan edib.
Qiymətləndirmələr
Tərəfdarları Sinvarı müqavimətin simvolu kimi görür, tənqidçiləri və İsrail hakimiyyəti isə onu terror hücumlarının təşkilatçısı hesab edir. Müstəqil analitiklər onun şəxsiyyətini həm sərt rəhbər, həm də praqmatik siyasətçi kimi təsvir edib.