Avrasiya İqtisadi İttifaqı: regional iqtisadi inteqrasiya bloku

Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) — 2014-cü il mayın 29-da Belarus, Qazaxıstan və Rusiya tərəfindən imzalanan müqavilə ilə yaradılmış, siyasi-iqtisadi inteqrasiya təşkilatıdır. Ermənistanı ittifaqa daxil edən müqavilə 2014-cü il oktyabrın 9-da imzalanmış, təşkilatın fəaliyyəti rəsmi olaraq 2015-ci il yanvarın 1-də başlamışdır. Qırğızıstan da sonradan ittifaqa qoşulmuşdur.

Azərbaycanın statusu

Azərbaycan Avrasiya İqtisadi İttifaqının üzvü deyil — ölkə bu təşkilatdan kənarda müstəqil iqtisadi-diplomatik xətt yürüdür və əvəzində Avropa İttifaqı, Türk Dövlətləri Təşkilatı və digər regional platformalarla əməkdaşlığa üstünlük verir.

2026-cı il Ermənistan-Rusiya ticarət mübahisəsi

2026-cı ilin sentyabrında Ermənistan Rusiyanın bir sıra erməni mallarının idxalına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərlə bağlı Aİİ-yə rəsmi şikayət ünvanlamışdır — Ermənistanın iqtisadiyyat nazirinin müavini Tiqran Qasparyan bu məhdudiyyətlərin ittifaqın prinsip və sazişlərinə uyğun olmadığını bildirmişdir. O, məsələnin yalnız ikitərəfli əlaqələr çərçivəsində deyil, həm də Aİİ-nin ticarət maneələrinin aradan qaldırılması mexanizmləri vasitəsilə həll ediləcəyinə ümid etdiyini vurğulamışdır.

Ermənistanın ittifaqdan çıxma ehtimalı

Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Rusiyadan olan Avrasiya Hökumətlərarası Şurası üzvləri 2026-cı ilin dekabrında keçiriləcək Ali Avrasiya İqtisadi Şurasının iclasında Ermənistana münasibətdə Aİİ haqqında Müqavilənin qüvvəsinin dayandırılmasının mümkün nəticələri barədə hesabat təqdim edəcəklər — bu, Ermənistanın Qərblə yaxınlaşma siyasəti fonunda ittifaqdakı mövqeyinin sual altına düşdüyünü göstərir.

Geosiyasi kontekst

Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın hökuməti son illərdə Avropa İttifaqı və ABŞ ilə əlaqələrini dərinləşdirərkən, ənənəvi müttəfiqi Rusiya ilə münasibətlərində gərginlik yaşamışdır — bu proses Aİİ çərçivəsindəki ticarət mübahisələrinin arxasında duran daha geniş strateji yenidən istiqamətlənmənin təzahürü kimi qiymətləndirilir.

Regional müqayisə

Cənubi Qafqazda Ermənistanın Aİİ üzvlüyü ilə Azərbaycan-Gürcüstanın bu blokdan kənar mövqeyi arasındakı fərq, regionun iqtisadi inteqrasiya seçimlərindəki müxtəlifliyi əks etdirir — Azərbaycan bunun əvəzinə Avropa İttifaqı ilə enerji tərəfdaşlığı və Orta Dəhliz layihələrinə diqqət yetirir.