TikTok: qısa video paylaşım platforması

TikTok — Çinin ByteDance şirkəti tərəfindən 2012-ci ildə qurulmuş, qısa video formatına əsaslanan qlobal sosial media platformasıdır. Platforma alqoritm əsaslı məzmun tövsiyəsi texnologiyası ilə dünya boyu milyardlarla istifadəçi cəlb edərək sosial media sənayesinin ən təsirli oyunçularından birinə çevrilmişdir.

ABŞ-dakı qadağa təhdidi

2020-ci ildən başlayan proses ABŞ Konqresinin milli təhlükəsizlik narahatlıqlarına əsaslanan qanunvericiliyi ilə davam etmişdir — Konqres ByteDance-in müəyyən müddət ərzində öz paylarını təhvil verməməsi halında platformanın bütün ölkədə qadağan edilməsini nəzərdə tutan qərar qəbul etmişdir. Bu qərar ABŞ Ali Məhkəməsi tərəfindən də təsdiqlənmişdir.

2026-cı il restrukturizasiyası

2025-ci il dekabrın 18-də imzalanan sazişə əsasən, 2026-cı il yanvarın 22-də TikTok USDS Joint Venture LLC rəsmi olaraq fəaliyyətə başlamışdır — bu yeni struktur ABŞ-dakı əməliyyatları idarə edir. Amerikalı və qlobal investorlar — Oracle, Silver Lake və MGX rəhbərliyi altında — yeni müəssisənin 80,1 faiz payına sahib olmuş, ByteDance isə 19,9 faizlik pay saxlamışdır. Sövdələşmənin dəyəri təxminən on dörd milyard dollar olaraq açıqlanmışdır.

Struktur fərqi

Bu restrukturizasiya bütün dünyada TikTok platformasının satışı demək deyil — ABŞ-dan kənarda platforma hələ də ByteDance-in törəmə şirkəti olan TikTok Ltd. vasitəsilə idarə olunur. ABŞ-dakı tətbiq isə ayrıca, əksəriyyəti qeyri-ByteDance investorlarına məxsus TikTok USDS Joint Venture LLC tərəfindən idarə edilir.

Oracle-un rolü

Sazişin əsas elementlərindən biri Oracle-un təyin edilmiş təhlükəsizlik tərəfdaşı statusudur — şirkət məlumat auditlərinə cavabdehdir və ABŞ yurisdiksiyası altında yenidən öyrədilmiş alqoritmin işləməsinə nəzarət edir.

ByteDance-in dəyəri

2026-cı ilin fevralında erkən investor General Atlantic-in pay satışını təxminən 550 milyard dollar qiymətləndirməsi ilə bazarlamağa başlaması ByteDance-in ümumi dəyərinin kəskin artdığını göstərmişdir — bu, 2025-ci ilin avqustundakı 330 milyard dollarlıq işçi pay geri alınmasından altmış altı faiz yüksəkdir. Bu artım TikTok-un restrukturizasiyasının ByteDance üzərindəki əsas tənzimləyici təzyiqi aradan qaldırmasının nəticəsi kimi qiymətləndirilir.