Çar Rusiyasının Şörəyel sultanlığında erməniləşdirmə planı | QƏRBİ AZƏRBAYCAN XRONİKASI

“Qərbi Azərbaycan Xronikası” layihəsi çərçivəsində XX əsrin sonlarına qədər əhalisinin əsas hissəsini azərbaycanlıların təşkil etdiyi tarixi Azərbaycan ərazilərindən biri – Şörəyel mahalı və sultanlığı haqqında süjet hazırlanıb.

“Çar Rusiyasının işğal etdiyi Şörəyel mahalı” adlı süjetdə qədim dövrlərdən türk torpaqları olan Qərbi Azərbaycanın çox zəngin tarixi, burada yaşayan əhalinin dərin kökü, irsi olduğu, mənfur ermənilərin isə tarixi daim saxtalaşdırmaqla özlərinə süni məkan yaratdıqları vurğulanır.

Bildirilir ki, İrəvan xanlığının tərkibinə daxil olan, bu gün isə ermənilərin inzibati-ərazi bölgüsündə 10 mərzindən, əyalətindən biri kimi “Şirak” adlandırdığı Şörəyel mahalında ermənilərə aid heç bir tarixi irs yoxdur: “İrəvan xanlığının şimal-qərbində, Alagöz, yəni Ələyəz dağının ətəyində yerləşən Şörəyel sultanlığı Əfşar imperiyasının dağılması dövründə meydana çıxıb. Bu sultanlıq şimaldan Kartli-Kaxetiya çarlığı, cənubdan Talın və Seyidli-Ağsaqqallı mahalları, şərqdən isə Pəmbək əyaləti və Abaran mahallarını ayıran dağlarla əhatə olunub. Son hökmdarı Budaq Sultan, mərkəzi isə Ərtik olan Şörəyelin əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarət mahalda 109 kənd mövcud olub. 1804-cü ildə rus qoşunlarının bu ərazini işğal etməsindən sonra yerli müsəlman-türk əhalisinin başqa yerlərə böyük köçü başlayıb”.

Qeyd olunur ki, Şörəyelin əsasən Qarapapaqlardan ibarət olan əhalisi rus işğalından sonra 1806-1812-ci illərdə baş vermiş Rus-Osmanlı müharibəsi zamanı bölgəni tərk edirlər. Onların bir hissəsi İrəvan xanlığı ərazisinə, bir hissəsi isə Qars paşalığı ərazisinə köçürlər. Şörəyel bölgəsində onlarla kəndə Türkiyədən köçürülən ermənilər yerləşdirilir. Bundan sonra Şörəyeldə qədim türk adlı kəndlər də erməniləşdirilməyə başlayır.