Zəlzələlərin dəqiq proqnozu mümkünləşir? | Alimlərin hazırladığı yeni üsul

Vitus Berinq adına Kamçatka Dövlət Universitetinin və Rusiya Elmlər Akademiyasının Uzaq Şərq Bölməsinin Kosmofiziki Tədqiqatlar və Radiodalğaların Təbliği İnstitutunun alimləri Yerin “yaddaşını” nəzərə alan riyazi model hazırlayıblar.

Tədqiqatçılar geoakustik emissiyanın, yəni plastik deformasiyalar zamanı Yer qabığının daxili strukturunun yenidən qurulması zamanı baş verən elastik dalğaların şüalanmasının təhlilinə yeni yanaşma təklif ediblər.

Yüksəktezlikli geoakustik emissiya modeli geoloji mühitin “irsiyyət” və ya “yaddaş” təsirini nəzərə alır ki, bu da zəlzələlərdən əvvəl Yer qabığında baş verən proseslər haqqında daha dəqiq məlumat əldə etməyə imkan verir.

Bu yanaşma əvvəlki deformasiyaların süxurların hazırkı vəziyyətinə necə təsir etdiyini nəzərə alaraq akustik şüalanma mənbələrinin qarşılıqlı təsirinin təhlilinə əsaslanır:

“Mövcud riyazi modellər süxurları hər bir yeni vəziyyətin yalnız zamanın cari anından asılı olduğu geomühit hesab edir. Lakin əslində, Yer qabığı yığılır və onun sonrakı davranışına təsir edən əvvəlki vəziyyətləri xatırlayır.

Bizim riyazi modelimiz enerjinin dağılmasına cavabdeh olan komponentlərdə irsiyyət effektini nəzərə alır və bu da öz növbəsində seysmik hadisələrdən əvvəlki prosesləri daha dəqiq təsvir etməyə imkan verir”.

Yeni modelin əsas fərqi fraksiya hesablamasının riyazi aparatının istifadəsidir. Bu, süxurlarda deformasiyaların tədricən yığılmasını – zəlzələlərdən əvvəl baş verən prosesi nəzərə almağa imkan verir.

Hazırda tədqiqatçılar nəzəri nəticələrin Rusiya Elmlər Akademiyasının Uzaq Şərq Bölməsinin Kompüter Elmləri və Radiologiya İnstitutunun müşahidə məntəqələrində qeydə alınan eksperimental məlumatlarla müqayisəsi üzərində işləyirlər.

Bu, modelin parametrlərini dəqiqləşdirməyə və onun seysmik monitorinq sistemlərində istifadəsi üçün praktiki tövsiyələr hazırlamağa imkan verəcək.