Cozef Borel: Avropa İttifaqının xarici işlər üzrə yüksək nümayəndəsi

Cozef Borel 1947-ci il aprelin 24-də Katalonyanın Lya-Poblya-de-Sequr şəhərində anadan olub. İspaniyalı siyasətçi, sosialist hərəkatda uzun illər fəaliyyət göstərmiş, 2019-cu ilin dekabrında Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi seçilmişdir — bu, Avropa diplomatiyasının hələ öz məsuliyyətinin ağırlığını dərk etmədiyi bir zamanda baş vermişdir.

Siyasi karyerası

Borel Aİ-yə köçürülməzdən əvvəl İspaniya siyasətində uzun yol keçmişdir. Maliyyə naziri, iş nazirliyi, Konqres deputatlarının sədri, İspaniyanın xarici işlər naziri — hər bir vəzifə onun bioqrafiyasına yeni idarəetmə təcrübəsi əlavə etmişdir. 2004-2007-ci illərdə o, Avropa Parlamentinin sədri postunu icra etmiş, bu da ona Avropa institutlarının mexanizmlərini xarici işlər üzrə ali nümayəndə postuna təyin olunmazdan çox əvvəl dərindən dərk etmə imkanı vermişdir.

Ali nümayəndə böhranlar dövründə

Borelin beş illik mandatı Avropa xarici siyasətinin tarixindəki ən turbulent dövrlərdən birinə təsadüf etmişdir. 2022-ci ilin fevralında Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı təcavüzü onu Kiyevə dəstəyin ən fəal ictimai tərəfdarlarından birinə çevirmişdir. Onun müharibənin sonda döyüş meydanında qazanılacağı, danışıqlar masasında deyil, sözlərilə ifadə etdiyi məşhur fikri Avropa strateji təfəkküründəki prinsipial dönüşü əks etdirmişdir.

2023-cü il oktyabrından sonra Qəzza müharibəsi Boreli tamamilə fərqli diplomatik çağırışlar qarşısında qoymuşdur — üzv dövlətlərin İsrail tərəfindən aparılan hərbi əməliyyata münasibətdə prinsipial fərqli mövqe tutduğu şəraitdə vahid Avropa mövqeyi formalaşdırmaq zərurəti. Onun İsrailin ünvanına yönəlmiş tənqidi çıxışları çox vaxt Aİ-nin rəsmi mövqeyindən kənara çıxaraq diplomatik gərginlik mənbəyinə çevrilmişdir.

Üslubu və irsi

Borel Avropa bürokratik mədəniyyətinə xas olmayan birbaşa üslubu ilə seçilirdi. Onun kəskin ictimai qiymətləndirmələrə hazır olması mediada geniş diqqət cəlb etsə də, bəzən müttəfiqlər üçün çətinliklər yaradırdı. 2024-cü ilin dekabrında onun mandatı başa çatdı — yerinə Kaya Kallas gəldi. Borel Avropa diplomatiyası qərarlarının onilliklər boyu görünüşünü müəyyənləşdirəcək suallar qarşısında dayandığı bir vaxtda vəzifəni tərk etmişdir.