Aleksey Navalnı: Rusiyalı müxalifətçi və hüquq müdafiəçisi

Aleksey Anatolyeviç Navalnı — rus müxalifət siyasətçisi, ictimai xadim, hüquqşünas və bloger olub, 2024-cü il fevralın 16-da Rusiyanın Yamalo-Nenets muxtar dairəsindəki koloniyada vəfat etmişdir. O, "Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Fondu"nun (FBK) qurucusu olub, bu fond Rusiya hakimiyyətinin yüksək dairələrindəki korrupsiya sxemlərini araşdırmışdır.

Erkən fəaliyyəti

Navalnı 2005-ci ildə Denis Terexovla birgə Demokratik Təşəbbüslərə Dəstək Fondunun təsisçilərindən biri olmuşdur. O, media qurumlarında, o cümlədən Rusiya "Forbes" jurnalında müntəzəm sütun yazıları dərc etdirmişdir.

Korrupsiyaya qarşı mübarizə fəaliyyəti

2011-ci ildə yaradılan FBK-nın əsas fəaliyyəti Rusiyanın ali dövlət orqanlarındakı korrupsiya sxemlərinin araşdırılması, ifşası və qarşısının alınmasından ibarət olmuşdur. Fond çoxsaylı araşdırmalar dərc etmişdir — 2011-ci ildə Moskva arbitraj məhkəməsi Navalnının səhmdar kimi tələb etdiyi sənədləri "Transneft" şirkətinə təqdim etməyi məcbur etmiş, o bunu böyük qələbə adlandırmışdır.

2020-ci il zəhərlənməsi

2020-ci ildə Navalnı Sibirdən Moskvaya uçarkən ağır zəhərlənməyə məruz qalmış, bu hadisə beynəlxalq ictimaiyyətin geniş diqqətini cəlb etmişdir. Müalicə üçün Almaniyaya aparılan Navalnı sağaldıqdan sonra Rusiyaya qayıtmaq qərarına gəlmişdir.

2021-ci il həbsi

2021-ci il yanvarın 17-də Rusiyaya qayıdan Navalnı Şeremetyevo hava limanında həbs edilmişdir — ona şərti azadlıq rejimini pozmaqda ittiham irəli sürülmüşdür. Yanvarın 18-də o, otuz günlük həbsə alınmış, fevralın 2-də isə Moskva şəhər məhkəməsi onun şərti müddətini real müddətlə əvəz edərək üç il altı ay ümumi rejimli koloniya cəzası vermişdir — bunun iki il səkkiz ayını o, çəkməli olmuşdur.

Ölümü

2024-cü il fevralın 16-da Yamalo-Nenets muxtar dairəsindəki 3 nömrəli cəzaçəkmə koloniyasında Navalnı vəfat etmişdir. Təcili yardım işçiləri yeddi dəqiqə ərzində koloniyaya çatmış, lakin onu xilas edə bilməmişlər. İctimai Nəzarət Komissiyasının nümayəndələri Navalnının sağlamlığından şikayət etmədiyini, ölümündən bir gün əvvəl videokonfrans vasitəsilə məhkəmə iclasında iştirak etdiyini bildirmişlər.

Beynəlxalq reaksiyalar

Ukrayna prezidenti Zelenski Putinin Navalnını "öldürdüyünü" bildirmiş, ABŞ prezidenti Tramp isə Putinin ölümdə "ehtimal ki" iştirakı olduğunu açıqlamışdır.

Vida mərasimi

Navalnı ilə vidalaşmaq istəyənlərin sırası jurnalistlərin qiymətləndirməsinə görə təxminən bir kilometr uzanmışdır. Həyat yoldaşı Yuliya Navalnaya vida mərasiminə gəlməmişdir. Anası Lyudmila oğlunun tibbi ölüm şəhadətnaməsini imzalamış, cəsədi nümayiş etdirilmişdir.