Yens Stoltenberq — NATO-dan Norveç maliyyə nazirliyinə

Yens Stoltenberq — Norveç siyasətçisi olub, ölkənin sabiq baş naziri, NATO-nun 2014-2024-cü illər arasındakı Baş katibi, hazırda isə Norveç maliyyə nazirliyi vəzifəsini icra edir. O, siyasi karyerası ərzində təhlükəsizlik, müdafiə, iqlim dəyişikliyi, enerji və iqtisadiyyat sahələrində geniş fəaliyyət göstərmişdir.

Norveç baş nazirliyi dövrü

Baş nazir olduğu dövrdə Stoltenberq Norveç ordusunu müdafiə xərclərinin artırılması və yeni yüksək texnologiyalı imkanlarla transformasiya etmişdir. O, Rusiya ilə Barens və Şimal Buzlu okeanında dəniz sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsi haqqında saziş imzalayaraq otuz illik mübahisəyə son qoymuş, Norveçin neft-qaz sənayesinin formalaşdırılmasında və dünyanın aparıcı Norveç Suveren Sərvət Fondunun yaradılmasında mühüm rol oynamışdır. Stoltenberq 2011-ci il iyulun 22-də Oslo və Utøyada yetmiş yeddi nəfərin həlak olduğu terror hücumları zamanı baş nazir olmuşdur.

NATO Baş katibliyi

2014-cü ilin oktyabrından NATO Baş katibi olan Stoltenberqin liderliyi dövründə alyans Soyuq müharibədən sonrakı kollektiv müdafiənin ən böyük gücləndirilməsini həyata keçirmişdir — daha çox qoşun, artan müdafiə xərcləri və Monteneqro, Şimali Makedoniya, Finlandiya, İsveçin qoşulması ilə dörd genişlənmə dalğası bu dövrün əsas nəticələri olmuşdur. O, Rusiyanın 2022-ci ildəki tammiqyaslı təcavüzündən sonra Ukraynaya beynəlxalq dəstəyin səfərbər edilməsində həlledici rol oynamışdır. NATO müttəfiqləri onun səlahiyyət müddətini yekdilliklə dörd dəfə uzatmış, mandatı 2024-cü il oktyabrın 1-də başa çatmışdır.

Maliyyə nazirliyinə qayıdış

2025-ci ilin fevralında Stoltenberq Norveçin yeni maliyyə naziri təyin edilmişdir — bu, onun 1996-1997-ci illərdə də icra etdiyi vəzifədir. Təyinat Mərkəz Partiyasının Aİ enerji siyasəti üzərində koalisiyadan çıxmasından sonra baş nazir Yonas Qar Störenin hökumətini yenidən formalaşdırması ilə əlaqədar olmuşdur. Stoltenberqin geri qayıdışı Norveçin qlobal siyasi qeyri-sabitlik və mümkün ticarət müharibəsi fonunda güclü nazirlik kadrına ehtiyacının göstəricisi kimi qiymətləndirilmişdir.

Myunhen Təhlükəsizlik Konfransı ilə əlaqəsi

Stoltenberq Myunhen Təhlükəsizlik Konfransının sədri seçilmiş, lakin Norveç hökumətinə qoşulması səbəbindən bu vəzifənin icrasını dövlət xidmətini başa vurana qədər təxirə salmışdır — bu müddətdə konfransın idarəçiliyini vitse-sədrlər həyata keçirir.

2026-cı il dövlət büdcəsi

Stoltenberq maliyyə naziri kimi 2025-ci ilin oktyabrında 2026-cı il Dövlət Büdcəsini təqdim etmiş, Norveç iqtisadiyyatının güclü artım perspektivlərini, yüksək məşğulluq artımını və aşağı işsizlik səviyyəsini vurğulamışdır.