İsrailin Yaxın Şərqdəki növbəti hədəfi | Küncə sıxışdırılan İranı nələr gözləyir?

Suriyada 13 ildir davam edən vətəndaş müharibəsinin gedişatı 27 noyabrda “Heyət Təhrir əş-Şam”ın başçılıq etdiyi müxalif qrupların hücumları ilə dəyişib.

Zor gücünə hakimiyyətdə qalan Əsəd sülaləsinin 54 illik hökmranlığı başa çatıb. İstənilməyən lider Bəşər Əsəd Rusiyaya qaçıb.

Regionda yaranmış bu xaotik vəziyyətdən ən çox zərər görən tərəf isə İrandır. Çünki bir müddət əvvəl Yəmən husiləri və HƏMAS-ın İsrail tərəfdən əl-qolu bağlanıb.

Bundan əlavə, B.Əsədin dövründə Suriya İran və “Hizbullah” arasında körpü idi və qruplaşmaya döyüş sursatlarının ötürülməsində əsas rol oynayırdı. Ona görə də Suriyanın itirilməsi ilə faktiki olaraq İran ABŞ-İsrail cütlüyü qarşısında bütün qalxanlardan məhrum olub.

İranın siyasi və hərbi elitası üçün mövcud vəziyyət şok effekti yaratsa da, burada əsas təəccüb doğuran məqam nəticə deyil, prosesin bu qədər sürətlə cərəyan etməsidir. Bundan sonrakı dövrdə isə İranın siyasi imkanları o qədər də çox görünmür. Deyəsən, Cənub qonşumuzun qorxduğu o an başına gəlmək üzrədir. Yəni ya İsraillə artıq təkbətək qalacaq, ya da nələrisə güzəştə getməli olacaq.

Onu da xatırladaq ki, bir müddət əvvəl İranın xarici işlər naziri Abbas Ərağçi Bəşər Əsəd rejimini ayaqda tutmaq üçün Suriyaya əsgər göndərilməsi ilə bağlı plan olduğunu açıqlamışdı.

İlk dəfə idi İran tərəfi Suriyada hərbi varlığı ilə bağlı açıq-aşkar fikir bildirirdi. Bu isə rəsmi Tehranın Suriyada vətəndaş müharibəsinin başlanmasından bəri yürütdüyü siyasətində dərin bir qırılmanın olduğunu göstərir.

Yəni əslində, İran tərəfi Bəşər Əsəd rejiminin son günlərinin olduğunu ehtimal edirmiş. Suriyada dövlət çevrilişi olmasaydı belə, İranın əsgər göndərməsi sadəcə bir xəyal olaraq qalacaqdı. Çünki ilk olaraq İran öləcək əsgərlərinin cavabını xalqına verə bilməyəcəkdi. Onsuz da xalq iqtisadi böhran məngənəsində olmasına baxmayaraq, maddi resursların İranla sərhədi olmayan Suriya, Livan, Yəmən kimi ölkələrə sərf olunmasına etiraz edirdi.

Digər bir səbəb isə odur ki, bölgədə yaşanacaq hər hansı gərginlikdə Tehran ABŞ-İsrail hərbi kontingenti ilə qarşı-qarşıya gəlmə riskini gözə ala bilməzdi. Artıq İran regionda İsrailə müqavimət göstərmək üçün tək qalıb.