“Qiyamət günü buzlağı” son təbii əyləcini itirmək üzrədir 

Antarktidanın qərbində yerləşən və “Qiyamət günü buzlağı” kimi tanınan Tueyts buzlağı yaxın zamanda onu saxlayan son təbii maneəni də itirə bilər. Bu nəticəyə planetin ən böyük buzlaqlarından birini müşahidə edən alimlər gəliblər.

Bu barədə “Earth” məlumat yayıb.

Tueyts buzlağı Qərbi Antarktida buz örtüyünün sabitliyində əsas rol oynayır. Əgər buzlaq tamamilə dağılarsa, dünya okeanının səviyyəsi zamanla təxminən 65 santimetr yüksələ bilər. Amma proses illər deyil, əsrlər ərzində baş verəcək.

Mütəxəssisləri ən çox narahat edən isə buzlağın kənarında yerləşən şərq buz şelfidir. Bu şelf təbii maneə rolunu oynayaraq nəhəng buz kütlələrinin dənizə doğru hərəkətini ləngidir. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, şelf sürətlə çatlayır, yaxın illərdə dağılmağa başlaya bilər.

Peyk müşahidələri göstərir ki, çatlar buz şelfinin sualtı dağ silsiləsi tərəfindən saxlanıldığı və buzlaqla birləşdiyi bölgələrdə genişlənir. Son aylarda onun bəzi hissələrinin hərəkət sürəti nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Şelf dağıldıqdan sonra artıq “əyləc” funksiyasını yerinə yetirə bilməyəcək və yaxınlıqda onun yerini tuta biləcək başqa struktur yoxdur.

Alimlər baş verənləri təkcə okeanın istiləşməsi ilə deyil, həm də Antarktida ətrafında su dövranının dəyişməsi ilə əlaqələndirirlər. İsti və duzlu su buzun altına getdikcə daha çox nüfuz edir və onu aşağıdan əridir, bu da buzlağın geri çəkilməsini sürətləndirir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, Tueyts buzlağı qəfil çökməyəcək. Amma onu saxlayan buz şelfinin itirilməsi artıq bir neçə onillikdir davam edən prosesləri nəzərəçarpacaq dərəcədə sürətləndirə bilər. 1980-ci illərdən bəri buzlaq getdikcə daha sürətlə kütlə itirir və onun kənarı təxminən 20 kilometr geri çəkilib.

Tədqiqatçılar Tueyts buzlağını iqlim dəyişikliyinin potensial geridönüşü olmayan nöqtələrindən biri hesab edirlər. Onun qoruyucu buz şelfinin dağılması uzunmüddətli dəyişikliklər istiqamətində növbəti addım olacaq və bunun nəticələri dünyanın müxtəlif sahilyanı ölkələrinə təsir göstərə bilər.