Nuru Paşanın döyüş yoldaşı, 10 min kimsəsiz uşağı ölümdən xilas edən Əhməd Cavad - ARAŞDIRMA

1892-ci il mayın 5-də Şəmkirin Seyfəli kəndində anadan olan Əhməd Cavad gənclik illərindən ömrünü Türk dünyasına həsr edib.

M.Ə.Rəsulzadə tərəfindən 1923-cü ildə Türkiyədə təsis olunan “Yeni Kafkasya” jurnalında Ə.Cavadın silsilə əsərlərinin çap edilməsi onun həbsinə səbəb olur. Həbsdə çox saxlanılmasa da, 1925-ci ildə növbəti təhlükə ilə üzləşir.

“Göygöl” şeirində ay-ulduz motivinə yer verməsi senzorlar tərəfindən Cümhuriyyət simvolikasına işarə kimi qiymətləndirilir. Amma Moskva komissiyasının iddianı əsassız sayması ilə budəfəki təhdid sovuşur.

Buna baxmayaraq, 1928-ci ildə şeirlərinin “İstiqlal uğrunda” toplusunda nəşr olunması onu daha ciddi təhlükə ilə qarşılaşdırır. Əhməd Cavada qarşı hücumlar daha da kəskinləşməyə başlayır.

Repressiyanın qanlı fırtınası 1937-ci ildə ədəbiyyat sahəsində ən ağır formada təzahür edir. Bununla bağlı həlledici qərarlar isə Yazıçılar İttifaqının mart plenumunda qəbul edilir.

Öncə Mərkəzi Komitənin plenumunda Mircəfər Bağırov 4 nəfəri – Hüseyn Cavid, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Mikayıl Müşfiq və Əhməd Cavadı hədəf göstərir, Yazıçıları İttifaqının plenumunda bu məsələ müzakirəyə çıxarılır. Məqsəd bəlli idi, bütün oxlar həmin 4 nəfərə tuşlanacaqdı.

“Əhməd Cavadı həbs edəndən sonra Şükriyyə xanıma “həyat yoldaşınızdan imtina edin” deyiblər. O isə “bilirəm ki, siz onu güllələyəcəksiniz, amma mənim yazdığım ərizə Cavada güllədən ağır olar” cavabını verib”, − Əhməd Cavadın nəvəsi Anar Axundzadə söyləyib.

Bundan sonra Əhməd Cavad ölümə, Şükriyyə xanım ALJİR düşərgəsinə göndərilir. Yaşyarımlıq övladları Yılmaz isə Şükriyyə xanımın Qazaxıstandan dönüşünə qədər qohumlarının himayəsində böyüyür.